Terapia i nauka czytania w Gabinecie w Białymstoku
Trudności w czytaniu
Twoje dziecko nie lubi czytać? Męczy się podczas czytania? Nie rozumie czytanej treści i nie potrafi płynnie czytać? Zauważasz już wtórne następstwa emocjonalne, takie jak lęk przed czytaniem, lęk przed szkołą, obniżony nastrój. To dlatego, że oczekujesz od dziecka umiejętności płynnego czytania, a dziecko sfrustrowane nie wie jak to zrobić. Prawdą jest, iż rodzice również często nie wiedzą jak nauczyć dziecko płynnego czytania. Może to czas, aby przyjrzeć się swojemu dziecku i jego technice czytania – może głoskuje. W moim gabinecie oferuję kurs, naukę czytania przeznaczoną dla dzieci z trudnościami w obszarze płynnego czytania – zapraszam do kontaktu.
Kiedy zacząć naukę czytania?
Z mojego 20-letniego doświadczenia pracy z dziećmi, jako logopeda / neurologopeda, mogę stwierdzić, iż optymalnym wiekiem dziecka na rozpoczęcie nauki czytania to 6-7 rok życia. Natomiast, nauka literek oraz syntezy i analizy głoskowej powinna rozpocząć się około 3 roku życia. Innymi słowy, dziecko przystępując do nauki czytania powinno już bardzo dobrze znać litery podstawowe w wariancie -małe drukowane.
Każde dziecko w celu skutecznego przyswajania materiału szkolnego, musi opanować technikę czytania ze zrozumieniem. Ta umiejętność powinna ukształtować się najpóźniej do końca drugiej klasy szkoły podstawowej. Niestety duża część dzieci napotyka na tej drodze ogromne problemy. Czytany tekst składają po literce, nie rozumieją czytanej treści, a poza tym podczas czytania szybko się męczą. Pamiętajmy, iż jedynie technika płynnego czytania (czytanie bez literowania / głoskowania) jest jedyną dobrą techniką. Dziecko płynnie czytając ma szansę na rozumienie czytanej treści.
Przyczyny trudności w nauce czytania i pisania
Nie sposób wyodrębnić jeden czynnik zaburzający proces przyswajania umiejętności czytania. Poniżej chciałbym opisać kilka najważniejszych czynników utrudniających przyswajanie techniki czytania. Czynniki te podzieliłem na trzy grupy – pochodzenia rodzinnego, szkolnego oraz organicznego. Używając pojęcia czynniki organiczne mam tu na myśli wszelkie niekorzystne zjawiska występujące w budowie i funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. Poprzez czynniki szkolne rozumiem wszelkie błędy dydaktyczne, leżące po stronie nauczycieli. Czynniki rodzinne są to postawy rodziców oraz zaangażowanie względem intelektualnej aktywności dziecka.
Spośród czynników organicznych chciałbym wymienić przede wszystkim obniżenie sprawności receptora wzrokowego i słuchowego. To obniżenie nic nie ma wspólnego ze słuchem fizycznym oraz zdolnością widzenia. Dotyczy ograniczonej sprawności analizy-syntezy wzrokowej i słuchowej. Innymi słowy bodźce dochodzą do receptorów, lecz nie są prawidłowo przetwarzane w mózgu lub przetwarzane są za wolno. Przykładem jest zjawisko gdy dziecko jest w stanie przeczytać literę w izolacji natomiast nie jest w stanie połączyć liter w cały wyraz lub łączenie to odbywa się w zbyt wolnym tempie.
Trzeci czynnik utrudniający opanowanie techniki czytania to bierne i mało zaangażowane środowisko rodzinne. W terapii czytania najtrudniej walczy się z czynnikami organicznymi. W przypadku prawidłowego funkcjonowania receptora wzrokowo-słuchowego oraz dostatecznie dobrego intelektu, efekty terapii czytania są satysfakcjonujące. Po zakończeniu terapii dziecko przez pewien czas ma prawo czytać wolno, lecz płynnie (bez elementów głoskowania) i ze zrozumieniem.
Dysfunkcja słabej syntezy literowej / głoskowej może również wynikać z niskiego intelektu dziecka. Reasumując, trzy główne czynniki pochodzenia organicznego, takie jak niski intelekt, zaburzony receptor wzrokowy i słuchowy, istotnie utrudniają dziecku opanowanie umiejętności czytania. Efekty terapii czytania w tym zakresie mogą być również ograniczone. Czynnik szkolny, to przede wszystkim nieprawidłowe metody szkolne nauczania czytania dzieci w w wieku przedszkolnym i w klasach 1-3. Dzieci nagminnie uczone są głoskowania, po czym nagle oczekuje się od dzieci płynnego czytania. Duże grono dzieci nie potrafi samodzielnie przestawić się z głoskowania na płynne czytanie.
Dysleksja - co to jest i jak ją rozpoznać
Dysleksja jest to wybiórcza słaba organizacja pewnych struktur mózgowych. Przejawia się u dzieci trudnościami w opanowaniu umiejętności czytania i opisania. W praktyce, dziecko takie bez większych problemów jest w stanie nauczyć się liter w izolacji. Natomiast przy próbie płynnego czytania, mózg dziecka na nadąża dostatecznie szybko syntezować czytaną treść. Wówczas pojawia się literowanie, przestawianie, mylenie liter.
Glottodydaktyka - nauka, terapia czytania
Jest to metoda przygotowująca już bardzo małe dzieci do nauki czytania i pisania i dająca niespotykane efekty w stosunku do tradycyjnych metod, którymi dotychczas pracowano w przedszkolach i klasach początkowych. „Glottodydaktyka” stosowana już jest z powodzeniem w wielu przedszkolach i szkołach na terenie całego kraju. Impulsem do pracy nad „glottodydaktyką” był dla prof. Rocławskiego fakt coraz częściej występujących wśród uczniów trudności w czytaniu, pisaniu i rozumieniu odczytywanego tekstu. Coraz więcej dzieci staje się pacjentami poradni dyslektycznych, wśród młodzieży rozprzestrzenia się analfabetyzm funkcjonalny, czyli niezrozumienie czytanych tekstów.
Dziedzina ta, to system stworzony przez wybitnego polskiego językoznawcę, prof. Bronisława Rocławskiego, specjalistę w dziedzinie edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej. System ten ma silne podstawy naukowe, opiera się na rzetelnych badaniach, które prof. Rocławski rozpoczął w latach 70-tych ubiegłego stulecia. Będąc wówczas pracownikiem naukowym Uniwersytetu Gdańskiego, swe zainteresowania skierował w stronę znalezienia skutecznego rozwiązania, umożliwiającego jak najlepsze przygotowanie dziecka do nauki czytania, pisania i liczenia. Impulsem do tych poszukiwań były coraz częstsze trudności uczniów na początkowym etapie szkolnym, coraz częstsze diagnozy o dysleksji.
Efekty terapii czytania
Efekty terapii czytania osiągają najwyższą skuteczność w 3-4 miesiącu terapii. Po tym okresie w 90% terapia zostaje zakończona, przy czym dziecko musi nadal dbać o aktywność samodzielnego czytania książek w domu. Po zakończeniu terapii, dziecko:
- Rozumie czytany tekst.
- Nie przejawia zachowań lękowych względem czytania i książek.
- Nie męczy się podczas czytania.
- Czyta płynnie, w tempie wolnym lub średnim, z czasem tempo samoczynnie się zwiększa.
- Co najważniejsze – dziecko nie głoskuje.
Efekty terapii są trwałe i skuteczne. Nie spotkałem się, aby dziecko miało regres i wróciło do starych nawyków czytania – głoskowania. Lecz najważniejszym czynnikiem po zakończeniu terapii jest zachęcanie przez rodziców własnego dziecka do czytania książek.